Verslag Programma Inclusie december 2025-maart 2026

Inleiding

Uitsluiting gaat mensen niet in de koude kleren zitten. Op zijn minst is het storend en meestal worden mensen er ongelukkig van. In het Programma Inclusie hebben we het thema onderzocht in twee dialoogbijeenkomsten. We hebben ervaringen met in- en uitsluiting uitgewisseld, gedroomd over een wenselijke toekomst en gekeken wat we kunnen doen om uitsluiting te voorkomen of tegen te gaan.

Het programma is georganiseerd door vier organisaties die groepen vertegenwoordigen die het risico lopen buitengesloten te worden: Queermind, de Mobarak Moskee, Vouwenbuurtlab Laak en Voorall, een belangenorganisatie voor mensen met een beperking. Dit in samenwerking met Dialoog in Den Haag. Met elkaar hebben we gekeken wat er nu vooral speelt bij inclusie. We kwamen op de volgende dialoogthema’s: 1) Hoe maak ik pijnlijke dingen bespreekbaar 2) Uit en thuis, wanneer trek je je terug in je eigen gemeenschap en wanneer reik je uit naar andersdenkenden? Hieronder vind je een beknopte weergave van beide dialoogbijeenkomsten.

4 februari 2026 - Dialoog Inclusie 1: Hoe maak ik pijnlijke dingen bespreekbaar?

Wie buitengesloten wordt vanwege zijn identiteit, religie of fysieke kenmerken en dit niet over zijn kant wil laten gaan staat voor de opgave pijnlijke dingen bespreekbaar te maken. In de dialoog in de Mobarak Moskee kwamen moedige verhalen en pijnlijke herinneringen naar voren. De inleidingen werden verzorgd door Rehan Ahmad van de Mobarak Moskee en Thimo de Boer van Queermind.

Uitsluiting blijkt in het bijzonder pijnlijk als het gedaan wordt door iemand of door een groep waar je om geeft. Maar ook anonieme haatmail of een steen door je raam gegooid door een onbekende is pijnlijk. Een gesprek aangaan met de persoon of personen die je uitsluiten vraagt om moed en communicatieve vaardigheden. Soms begin je er maar niet aan. Als je er wel voor kiest dan kan het tot begrip en tot insluiting leiden. Maar het kan ook op niets uitlopen of een afknapper zijn die je alleen maar meer teleurstelt.

Het is lastig om niet waarheidsgetrouwe beelden die mensen van je hebben ter discussie te stellen. Er zijn veel manieren om de onmacht die je kunt voelen als het niet lukt om aansluiting te vinden te dragen. Zoals acceptatie van verschillen, stoïcijns zijn en je verbinden met anderen die wel voor je open staan.

Het helpt om jezelf te zijn en je te laten kennen. Bekend maakt bemind. Wil je begrip voor bepaalde gewoontes –zoals geen alcohol drinken of halal eten - dan is communicatie de weg. Soms, als het effect op zich wachten, gaat het erom geduldig te zijn. Het is te hopen dat door toename van de ‘veelkleurigheid’ van de samenleving de achtergronden van de verschillende culturen steeds bekender zullen worden en er meer begrip voor komt.

‘Het begint altijd met een klein gebaar, de ander zien, horen en begrijpen. Wanneer we deze eerste kleine stap zetten, wordt er contact gelegd en komt er veelal een positief vervolg’.

De dialoog was een veilige ruimte waarin in vertrouwen, open aangrijpende en pijnlijke ervaringen besproken konden worden. Die ervaringen gaven handvatten om vaker en gemakkelijker pijnlijke dingen bespreekbaar te maken.

Na afloop van de dialoog had de Mobarak Moskee een heerlijke gezamenlijke maaltijd bereid.

25 maart 2026 - Dialoog inclusie 2: Uit en thuis.

In deze tweede dialoog bij het Vrouwenbuurtlab, hebben we de dynamiek van in- en uitsluiting verder verkend.

Je terugtrekken in je eigen gemeenschap heeft veel voordelen. Je bent er geliefd, het voelt vertrouwd, je kunt er jezelf zijn… Ben je doof dan hoef je niet op alle mogelijke manieren te proberen het gesprek te volgen of verstaanbaar te zijn want iedereen kent gebarentaal. En zit je niet lekker in je vel dan heb je de neiging om je terug te trekken in de eigen bubbel.

‘Na een slechte ervaring moet je soms bewust weer je eigen bubbel uitstappen’.

Er zijn echter ook slechte ervaringen met de eigen gemeenschap. Als je aan drugs of alcohol verslaafd bent dan heb je vaak een omgeving die daar helemaal op toegerust is en je gevangen houdt in de situatie. Kick je af dan is het wijs daarmee te breken en een nieuwe steunende gemeenschap te vinden bijvoorbeeld bij de AA.

Omgaan met andersdenkenden is een avontuur. Je kunt er veel van leren en allerlei ontdekkingen doen. Of het werkt hangt onder meer af van hoe open minded je bent en hoe open die ander is naar jou. Er is ook wel frictie met andersdenken die ertoe leidt dat mensen afstand nemen. Je wordt buitengesloten en/of sluit zelf uit.

De kwetsbaarheid van de anderen. Dat maakt dat ik ook kwetsbaar kon zijn. Dat juist uit je bubbel gaan helpt om meer in verbinding te zijn met jezelf.

Wat ik meeneem dat ik niet alleen ben in deze struggles. Als we onze krachten samenbundelen dan komen we er wel. Samen zijn we sterk.

Foto: Frank26